ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

 Η ψίχα εκείνου του καλοκαιριού του Ισίδωρου Ζουργού

Προσωπικά αστεράκια 9 στα 10

εκδόσεις Πατάκη, 2009

 Ένα εξαιρετικό βιβλίο!

Μου ξανάφερε στο νου το "Τώρα θα δεις" του Δημήτρη Γκιώνη που έχει παρεμφερές θέμα και αναφέρεται στην ανάλογη παρέα των παιδιών που βρίσκεται στη δεκαετία του΄50.
Είναι τόσο ιδιαίτερο το πέρασμα ενός παιδιού στην εφηβεία... Αυτό το μεταίχμιο μεταξύ παιδικής αθωότητας - αφέλειας και εφηβικών αναζητήσεων / ερωτηματικών / ονείρων. Ένας κόσμος που αλλάζει... Στιγμές που όλοι ζήσαμε και σχεδόν ξεχάσαμε. Ένα βιβλίο με άρωμα peppermint!
Αυτό είναι που κέρδισα από το βιβλίο : μου ξύπνησε πάλι τις μνήμες των χρόνων που πέρασαν, τα λόγια, τα μαλώματα, τα παιχνίδια, τα μεσημέρια με τα εικονογραφημένα, τους γονείς μου, τους παππούδες μου... Εκείνα τα καλοκαίρια της μακρινής ευτυχίας.
Βιβλίο ατμοσφαιρικό χωρίς αμφιβολία. Ο συγγραφέας κατάφερε να "διασώσει" τις μνήμες του όλα αυτά τα χρόνια χωρίς να θαμπώσουν έστω και ελάχιστα από τη σκόνη της λήθης. Οι περιγραφές του, γεμάτες φρεσκάδα, ξετρυπώνουν τη νοσταλγία και τη θλίψη για ένα κόσμο οριστικά χαμένο.
Το εξώφυλλο σε γκρο πλαν δεν κολακεύει το βιβλίο. Αν το παρατηρήσεις όμως είναι ένα γοητευτικό στιγμιότυπο του "κρυφτό". Ανήκει και αυτό στην κατηγορία των πραγμάτων που τα αδικεί η πρώτη εντύπωση.
Ωραίο να ανακαλύπτω βιβλία και συγγραφείς που αξίζουν το χρόνο μου.

Η ΦΩΛΙΑ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ

Η ΦΩΛΙΑ ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ του Κερτ Βόνεγκατ

Μετάφραση Φίλιππος Χρυσόπουλος, εκδόσεις Κέδρος
Προσωπικά αστεράκια 7 στα 10

Το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία των βιβλίων που ή τα παρατάς στις πρώτες σελίδες και δε θέλεις να ξανακούσεις το όνομα του συγγραφέα ή το διαβάζεις με όλο και μεγαλύτερη περιέργεια για να καταλήξεις ότι ήταν ένα ενδιαφέρον βιβλίο.
Πάντως είναι ένα περίεργο βιβλίο.
Κινδύνεψα να το αφήσω αλλά σκέφτηκα ότι έχω και έχω διαβάσει περίεργα και χαζά βιβλία, τι πείραζε ένα ακόμα?
Η ανάγνωση ήταν εύκολη και αμέσως μόλις αποδεχόσουν το περίεργο κλίμα του, σου δημιουργούσε ενδιαφέρον. Δεν μου πήρε παραπάνω από 2 μέρες με κανονικούς ρυθμούς. Τον Κερτ Βόνεγκατ τον άκουγα πρώτη φορά.
Αφηγητής του βιβλίου είναι ένας συγγραφέας που αποφασίζει να γράψει για τη μέρα που έπεσε η βόμβα (ή καλύτερα "που έριξαν τη βόμβα") στη Χιροσίμα. Χωρίς καμία ιδιαίτερη βιασύνη αρχίζει να συγκεντρώνει στοιχεία για τον επιστήμονα που συνέλαβε και επεξεργάστηκε την ιδέα, στη συνέχεια ενδιαφέρεται για την οικογένεια του και προοδευτικά χάνεται μέσα σε ένα κλίμα περίεργο.
Να πω ότι η "φωλιά της γάτας" αναφέρεται σε ένα παιχνίδι χεριών, όπου τυλίγεται και ξετυλίγεται στα δάχτυλα ένας σπάγκος, φτιάχνοντας το σχήμα που αποκαλείται έτσι.
Ας παραθέσω μερικά στοιχεία από κριτικές που βρήκα και δίνουν επιτυχώς το στίγμα του βιβλίου.
   

Από την Ευμορφία Ζήση
Ο Κερτ Βόνεγκατ γεννήθηκε το 1922 στην Ιντιανάπολη των ΗΠΑ. Σπούδασε βιοχημεία και ανθρωπολογία. Το 1943 κατατάχθηκε ως εθελοντής στον αμερικανικό στρατό. Το 1945 συνελήφθη από τους Γερμανούς και βίωσε ως αιχμάλωτος πολέμου το βομβαρδισμό της Δρέσδης, γεγονός που αποτέλεσε έναυσμα για να γράψει το γνωστότερο έργο του, το ''Σφαγείο Νο 5''.

Στη ''Φωλιά της γάτας'' ο ήρωας του βιβλίου και ταυτόχρονα αφηγητής, Τζον, συγκεντρώνει πληροφορίες προκειμένου να γράψει ένα βιβλίο. Το θέμα του βιβλίου είναι τι έκαναν διάσημοι Αμερικανοί στις 6 Αυγούστου 1945, όταν έπεσε η ατομική βόμβα στη Χιροσίμα. Κατά τη διάρκεια της έρευνας έρχεται σε επαφή με τα τρία παιδιά του Φίλιξ Χένικερ, του υποτιθέμενου εφευρέτη της ατομικής βόμβας. Ο Φίλιξ Χένικερ είναι ένας άνθρωπος ο οποίος δεν ενδιαφέρεται διόλου για τις ανθρώπινες σχέσεις παρά μόνο για την κατασκευή της βόμβας. Λίγο πριν πεθάνει εφηύρε τον πάγο-εννέα, μια ουσία που στερεοποιεί το νερό με το οποίο έρχεται σε επαφή. Έτσι, αυτόματα ο πάγος-εννέα καθίσταται πιο επικίνδυνο όπλο και από τη βόμβα υδρογόνου. Η ανακάλυψη αυτή απειλεί να αφανίσει τον κόσμο. Ο Τζον ταξιδεύει σε ένα μικρό νησί της Καραϊβικής, όπου ανακαλύπτει ότι οι άνθρωποι εκεί πιστεύουν στον τυχοδιώκτη Μπόκονον του οποίου η θρησκεία βασίζεται σε κατάφωρα ψέματα. Όπως αναφέρει ο συγγραφέας: ''Όποιος αδυνατεί να καταλάβει πώς μια χρήσιμη θρησκεία μπορεί να στηρίζεται στο ψέμα, δεν πρόκειται να καταλάβει ούτε αυτό το βιβλίο''. Τέλος, μια πανέμορφη γυναίκα εξασκεί το μποκο-μάρου, το ερωτικό μασάζ πελμάτων και μαγεύει τον Τζον προσηλυτίζοντάς τον στην παράλογη αυτή πίστη. Τη στιγμή που ο Τζον ετοιμάζεται να ανακηρυχθεί πρόεδρος του νησιού εξαιτίας ενός μοιραίου λάθους, ο πάγος-εννέα πέφτει στη θάλασσα και τα πάντα παγώνουν.

Η ''Φωλιά της γάτας'' είναι ένα μυθιστόρημα φαντασίας. Τίποτα σε αυτό το βιβλίο δεν είναι αλήθεια. Το καυστικό στοιχείο και η σάτιρα σφραγίζουν την ιστορία που πλέκει ο Βόνεγκατ γύρω από το ζοφερό εύρημα, τον πάγο-εννέα. Ο συγγραφέας μέσω της επιστημονικής φαντασίας καυτηριάζει την εγκληματική επιστημονική αφέλεια, την τυφλή εμπιστοσύνη στους επιστήμονες που τους επιτρέπει να προβαίνουν σε ολέθρια πειράματα, τη θρησκοληψία, τον πατριωτισμό, την πολιτική, τον έρωτα. Μια είναι η αξία που προβάλλεται ως μέτρο όλων, ο άνθρωπος. Το βιβλίο αποτελείται από 127 μικρά κεφάλαια. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Βόνεγκατ είναι γεμάτη συμβολισμούς που παρακινούν τον αναγνώστη σε βαθύτερη σκέψη. Πολύ καλή η μετάφραση του Φίλιππου Χρυσόπουλου.

Ακόμη μια κριτική από τον Θοδωρή Γεωργακόπουλο.
Η "Φωλιά της Γάτας" είναι ένα από τα παραληρηματικά μυθιστορήματα φαντασίας που έχουν μια εντελώς εξωφρενική πλοκή, διάστικτη από απίθανες ιδέες. Αυτό, πιστεύω, είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα στη λογοτεχνία : Το αναπάντεχο. Το να διαβάζεις μια φράση που δεν περίμενες με τίποτα, να τελειώσεις μια πρόταση και να νιώθεις την έκπληξη. Αυτό είναι και το φόρτε του Βόνεγκατ: Ποτέ δεν ξέρεις πώς θα τελειώσει η παράγραφος που διαβάζεις και, από ένα σημείο και μετά, ξέρεις ότι κάτι απίθανο θα συμβεί ωσονούπω, συνέχεια, και συνηθίζεις στην αναμονή της έκπληξης, και ο συγγραφέας δεν απογοητεύει ποτέ. Εκπλήσσει συνέχεια.

Το συγκεκριμένο βιβλίο λέει την περιπέτεια ενός κυνικού τύπου, που αποφασίζει να γράψει την ιστορία της τελευταίας μέρας της ζωής του ανθρώπου που ανακάλυψε την ατομική βόμβα. Αναζητεί τα τρία παιδιά του, μιλά με τους συνεργάτες του, και το ταξίδι τον πηγαίνει σε ένα νησί της Καραϊβικής, στην ανακάλυψη της πιο κυνικής θρησκείας του κόσμου, και ενός υπερόπλου πολύ πιο φονικού από την ατομική βόμβα. Οι συμβολισμοί είναι παντού, η γλώσσα κοφτή, το χιούμορ διάχυτο και τα κεφάλαια μικρούλια. Ευτυχώς και η μετάφραση είναι αξιοπρεπέστατη. Είναι από τα βιβλία που τα τελειώνεις σε μια, πολύωρη καθισιά, ίσως δίπλα σε ένα τζάκι, καθώς έξω κάνει κρύο και βρέχει.
Δυστυχώς η βιβλιογραφία του συγγραφέα στα ελληνικά είναι πολύ φτωχή -μόνο κάτι δοκίμιά του κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τον Πατάκη με τίτλο "Ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα", ενώ τα μυθιστορήματά του είχαν κυκλοφορήσει πριν από δεκαετίες σε μεταφράσεις άθλιες- αλλά από την άλλη καλύτερα να τα διαβάσετε στα αγγλικά, όπου το κυνικό χιούμορ του λειτουργεί καλύτερα.

Και συνεχίζει ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος.
Τέλος, παραθέτουμε τους 8 κανόνες του Κερτ Βόνεγκατ για το πώς πρέπει να γράφεις ένα διήγημα (χρήσιμο και για τους bloggers):
1. Κάνε τον ξένο που θα σε διαβάσει να πιστέψει ότι δεν πέταξε το χρόνο του.
2. Δώσε στον αναγνώστη τουλάχιστον ένα χαρακτήρα τον οποίο να υποστηρίζει.
3. Κάθε χαρακτήρας σου θα πρέπει να επιζητά κάτι -έστω κι ένα ποτήρι νερό.
4. Κάθε πρόταση πρέπει να κάνει τουλάχιστον ένα από δύο πράγματα: Να αποκαλύπτει ένα χαρακτήρα ή να προωθεί την πλοκή.
6. Να είστε σαδιστής. Όσο γλυκοί και αθώοι κι ας είναι οι πρωταγωνιστές σας, κάντε τους να πάθουν τραγικά πράγματα -έτσι ο αναγνώστης θα μάθει από τι είναι φτιαγμένοι.
7. Γράψτε για να ικανοποιήσετε έστω έναν άνθρωπο. Αν "ανοίξετε το παράθυρο για να κάνετε έρωτα στον κόσμο", που λέει ο λόγος, θα αρπάξετε μια πνευμονία.
8. Δώστε στους αναγνώστες όση περισσότερη πληροφορία γίνεται όσο πιο σύντομα γίνεται. Ξεχάστε το σασπένς. Οι αναγνώστες πρέπει να καταλαβαίνουν όλα όσα συμβαίνουν τόσο καλά, που να μπορούν να τελειώσουν την ιστορία από μόνοι τους, αν έρθουν κατσαρίδες και φάνε τις τελευταίες σελίδες.

Ωραίες συμβουλές οι τελευταίες ε?

ΤΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΛ. ΤΖΙΤΖΙΚΑΚΗ

ΤΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΤΟΥ ΔΟΝ ΡΙΓΟΒΕΡΤΟ του Μάριο Βάργκας Λιόσα, μετάφραση Βιβή Φωτοπούλου, εκδόσεις Καστανιώτη, 
Προσωπικά Αστεράκια 10 στα 10
και
ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΞΥΠΝΗΣΩ του Γεώργιου Ελ. Τζιτζικάκη, εκδόσεις Ιωλκός, 2010,
Προσωπικά Αστεράκια 5 στα 10


Μπορώ να πω ότι επρόκειτο για ατύχημα ... αλλά δεν έφταιγα εγώ. Η τύχη.

Πριν από κάμποσους μήνες πήγα στη δανειστική βιβλιοθήκη της γειτονιάς μου και πήρα 4 βιβλία. Τα δύο ήταν ελλήνων συγγραφέων τα οποία δεν έλεγαν τίποτα. Το άλλο ήταν πολύ καλό, αστυνομικό, μάλλον αστυνομικής λογοτεχνίας. Μπένζαμιν Μπλακ "Ο ασημένιος Κύκνος". Θα επανέλθω.

Το τέταρτο βιβλίο ήταν το βιβλίο του Λιόσα για τον οποίο δεν ήξερα τίποτε, παρά μόνο ότι μου αρέσει η λογοτεχνία της Ν. Αμερικής. Από τις πρώτες κιόλας σελίδες με τσίμπησε η αρπάγη του εξαιρετικού βιβλίου. Επρόκειτο για έναν μεγάλο συγγραφέα. Έφτασα στη σελίδα 160 και .... άφησα το βιβλίο. Πολύ απλά δεν ήθελα να τελειώσει. Ήθελα να επιστρέψω σε συνθήκες απόλυτης συγκέντρωσης για να αντλήσω τη μεγαλύτερη δυνατή απόλαυση.¨Έβλεπα το βιβλίο στο κομοδίνο μου και έψαχνα την κατάλληλη ώρα για να το διαβάσω (που δεν ήταν δυνατόν να έρθει έτσι όπως ήθελα). Και τι θα γίνει? Δε θα το διάβαζα ποτέ? 

Η ώρα ήρθε με τη μορφή του (γνωστού για μένα ξεχεστικού) γράμματος από τη βιβλιοθήκη που έλεγε ότι καθυστερήσατε το τάδε βιβλίο και παρακαλούμε να το φέρετε πίσω κλπ. κλπ. διότι είσθε ένα γαϊδούρι.

Έτσι ξεκίνησα να το ξαναδιαβάζω και να θαυμάζω .... Επιτέλους ένα ωραίο βιβλίο!
Αν και από κάποιες απόψεις έχει μια τολμηρή γραφή, δεν μπορεί κάποιος παρά να θαυμάσει τη λογοτεχνική πένα και την αστείρευτη φαντασία. Ο Δον Ριγοβέρτο είναι ένας καθ΄όλα αξιοσέβαστος μεσόκοπος ασφαλιστής χωρίς ιδιαίτερο παρουσιαστικό. Είναι παντρεμένος με την Λουκρέσια αλλά ένα οικογενειακό γεγονός τούς κρατά σε διάσταση. Συνδετικός κρίκος για τους συζύγους αλλά και η αιτία του χωρισμού τους είναι ο 11χρονος γιος του Ριγοβέρτο από τον προηγούμενο γάμο του, το αγγελούδι - διαβολούδι Φοντσίτο. Ο Δον Ριγοβέρτο διαθέτει μια πλούσια βιβλιοθήκη και μια λατρεία για τη ζωγραφική. Έχει οξύ κριτικό μάτι και σημειώνει τις σκέψεις του στα αγαπημένα του τετράδια. Παράλληλα γράφει σωρεία γραμμάτων προς όποιον του κάνει εντύπωση, συνήθως αρνητική, κατακεραυνώνοντας συνήθειες, τρόπους και καταστάσεις. Ειρωνεύεται, πολλές φορές χλευάζει αλλά πάντα με χιούμορ. Η επινοητικότητα στα σχόλια του είναι καταπληκτική! Οι περιγραφές του μοναδικές. Όταν διάβασα τον "Λίβελο κατά του αθλητή" αναγνώρισα μερικές από τις δικές μου σκέψεις και έσκασα στα γέλια...
Ο Δον Ριγοβέρτο όμως όσο αξιοσέβαστος και σοβαρός είναι το πρωί, τόσο ερωτικός γίνεται όταν πέσουν τα φώτα. Τη νύχτα λοιπόν, η καυστική πένα του γίνεται ερωτική και αναμιγνύει στα γραπτά του τον ερωτισμό μαζί με το φετιχισμό, τη λαγνεία και πολλά άλλα... Ιστορίες διαπλέκονται, αναμνήσεις ξυπνούν, τόσο δικές του όσο και της Λουκρέσια, ο μικρός Φοντσίτο τους μπερδεύει και τους σκανδαλίζει και το τέλος είναι .... αίσιο για την οικογένεια.
Μου άρεσε η μετάφραση της Βιβής Φωτοπούλου. Βρήκα επίσης πολύ ταιριαστό το εξώφυλλο με τον πίνακα του Diego Rivera "Retrato de la Sra. Dona Elena Flores de Carrillo" το οποίο παραπέμπει στη Δόνια Λουκρέσια. Το βιβλίο διάβασα με πραγματική απόλαυση, επιστρέφοντας συχνά πίσω για να ξαναδώ μια φράση ή λέξη. Συμπτωματικά και ενώ προγραμμάτιζα την αγορά κάποιου άλλου βιβλίου του, μαθαίνω ότι πήρε το φετινό νόμπελ λογοτεχνίας. Ε λοιπόν, το άξιζε και με το παραπάνω!
Καθώς οι σελίδες του Δον Ριγοβέρτο έτρεχαν και η απόλαυση δεν έχανε κανένα βαθμό, μου έδωσαν το βιβλίο "Να μην ξεχάσω να ξυπνήσω" με καλά διαπιστευτήρια. Το λάθος ήταν που ξεκίνησα παράλληλη ανάγνωση. Δεν είναι δυνατόν να πετάγεσαι από ένα τέτοιο βιβλίο σε ένα όποιο άλλο. Λάθος, αλλά έτυχε.

  Το βιβλίο του Τζιτζικάκη δεν ήταν κακό αλλά όπως καταλαβαίνετε ωχριούσε μπροστά σε αυτό που διάβαζα και έχανε ραγδαία τα καλά του σημεία στην αναπόφευκτη σύγκριση. Μα τι απαίτηση είχα τέλος πάντων? Είναι τα μεγέθη συγκρίσιμα? Όχι αλλά ήταν άδικο για το δεύτερο βιβλίο. Το αναγνωρίζω.
Έτσι κι εγώ άφησα να περάσει λίγος καιρός για να καταλαγιάσουν οι εντυπώσεις. Το αποτέλεσμα όμως παρέμεινε το ίδιο.

Δεν μου άρεσε ούτε ο τίτλος που επέλεξε ο συγγραφέας ούτε το εξώφυλλο. Το τελευταίο παραπέμπει σε πολύ Μύκονο! Δεν μου άρεσαν επίσης κάποια συντακτικά και ορθογραφικά λάθη που βρήκα και απαιτούσαν καλύτερη επιμέλεια κειμένου.
Όταν μου έδωσαν το βιβλίο να το διαβάσω, μου είπαν "πρόσεξε, είναι σκληρό σε κάποια σημεία και μπορεί να μην το αντέξεις". Δεν το βρήκα καθόλου σκληρό. Τις "σκληρές" ιστορίες τις έχω κατ' επανάληψη διαβάσει σε περιοδικά κυριακάτικων εφημερίδων ως εξομολογήσεις, ιστορίες κλπ. κλπ. Να μου έλεγαν για τον "Βασιλιά της Αβάνας" του Γκουτιέρες ότι είναι σκληρό βιβλίο, να συμφωνήσω. Αλλά αυτό... όχι. Με τίποτα δηλαδή.
Ομολογώ ότι με απογοήτευσε το κλίμα του βιβλίου. Άντρες φίλοι με διαπλεκόμενες ιστορίες. Απογοητεύσεις, προδοσίες, αποφθέγματα, γκόμενες, φιλοσοφική διάθεση περί του έρωτος. Επιφανειακά και ανώριμα. Πιστεύω ότι ο συγγραφέας έχει δυνατότητες αλλά θέλει ακόμη πολλή δουλειά.  

ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ

Η ΕΒΡΑΙΑ ΝΥΦΗ του Νίκου Δαβέττα

Εκδόσεις Κέδρος, 2009, σελ. 223

Από σήμερα αλλάζω τα Προσωπικά Αστεράκια από 5 στα 10. Είναι λίγες οι διαβαθμίσεις στα 5. Καλύτερα 10 και καλά!
Επίσης τις μάπες τις βαθμολογώ πλέον όχι με αστέρια (δεν τα χαραμίζω) αλλά με αστερίες.

Προσωπικά αστεράκια 8 στα 10

"Η Εβραία νύφη" δεν με απογοήτευσε. Με αφορμή τον έρωτα του ήρωα για μια ανορεξική κοπέλα, απόρροια ενός one night stand, διατρέχουμε ζωές και εποχές, από τη δεκαετία του '40 μέχρι τις φωτιές στην Ολυμπία του 2007.

Εν πρώτοις όλα φαίνονται ασύνδετα και ριγμένα στο χαρτί όπως όπως. Σύντομα όμως όλα ξεκαθαρίζουν και κάθε κομματάκι μπαίνει στη θέση του. Με συνεχή flash back ο συγγραφέας μεταδίδει στον αναγνώστη το άγχος του ήρωα για τα παιδικά του χρόνια και το πατρικό πρότυπο, δικιολογεί πολλές από τις μετέπειτα ενέργειες του και απενοχοποιεί τις σκέψεις του. Πλέκει τη ζωή του ήρωα με τη ζωή και το θάνατο της κοπέλας που και αυτή με τη σειρά της βασανίζεται από το σκοτεινό παρελθόν του πατέρα της στη Θεσσαλονίκη της δίωξης των Εβραίων. Ανάμεσα τους παρεμβάλλονται οι ζωές και τα λόγια όλων όσων έπαιξαν ρόλο στα ενοχικά συναισθήματα τους και στις απορίες τους. Σαν ένα γαϊτανάκι διαβάζουμε για ανθρώπους και το ρόλο που έπαιξε ο καθένας τους στην ιστορία. Τα συμπλέγματα των ηρώων ήταν τελικά τόσο σύνθετα που τους ισοπέδωσαν.

Ενδιαφέρον βιβλίο που καταπιάνεται με το δύσκολο θέμα του αφανισμού των εβραίων της Θεσσαλονίκης αλλά και τον εμφύλιο. Κάθε πρόσωπο και ένα ιστορικό γεγονός. Ίσως αυτό ξενίζει και μπερδεύει στο βιβλίο. Και βέβαια, νεώτερη ιστορία δεν είναι μόνο αυτά. Θα ήθελα ωστόσο να διαβάσω και τα υπόλοιπα 2 βιβλία της τριλογίας.

Τέλος, η εντύπωση που αποκόμισα από το βιβλίο είναι ότι ο συγγραφέας ξέρει να χειριστεί τη γλώσσα, ξέρει να γράφει.

Παραθέτω δύο αποσπάσματα που μου άρεσαν :"...μάθε τον εχθρό σου. Κλέψε νότες από τη μουσική του. Λιώσε τους ήχους σου μέσα στις δικές του συγχορδίες, μετάφρασε όσο καλύτερα μπορείς τα ποιήματα του, τα θρησκευτικά του βιβλία. Κατάκτησε τον κόσμο του φτιάχνοντας καλύτερους δρόμους, πιο γερά σπίτια, ανθεκτικότερες γέφυρες. Φύτεψε όσα περισσότερα δέντρα μπορείς. Μην ξεριζώνεις τα δικά του... Τους ξύλινους φράχτες που σας χωρίζουν εσύ πρώτος επιδιόρθωσε. Αν στέκεσαι απέναντι του πετώντας μονάχα πέτρες, θα είσαι για πάντα ένας άνθρωπος της λίθινης εποχής, καταδικασμένος να επιστρέψει κάποια μέρα στη σπηλιά του."

Και αλλού ο συγγραφέας περιγράφει το βασανιστικό συναίσθημα του ήρωα όταν ήταν παιδί, πρόδρομο της αγοραφοβίας, από την οποία αργότερα ευτυχώς απαλλάχτηκε.

"... μέσα μου κάτι έλιωνε όταν έπρεπε να αντικρίσω ξένο κόσμο.... Στην πιο όμορφη συμφοιτήτρια μου χρωστάω το γεγονός ότι σήμερα μπορώ να κάθομαι σε ένα Καφέ και να μην κρύβομαι πίσω από μια εφημερίδα, να πηγαίνω στον κινηματογράφο μόνος μου και να μην τρέμω, όταν ανοίγουν τα φώτα, να διασχίζω με αυτοπεποίθηση τη σάλα ενός εστιατορίου και να μη με νοιάζει πόσα και ποια κεφάλια θα γυρίσουν. Ωστόσο, βαθιά μέσα μου, υπάρχει πάντα ο φόβος μπας και πάρουν χαμπάρι οι γύρω μου, τι τρόπους και άμυνες έχω επινοήσει για να διεκπεραιώνω με επιτυχία καθημερινά πρακτικά θέματα."

Το εξώφυλλο με σχεδιασμό από τη Βάσω Αβραμοπούλου ήταν πολύ όμορφο μεν αταίριαστο με το βιβλίο δε.

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ 5 ΣΤΑ 5 !

FATHERLAND του Robert Harris, πρώτη έκδοση 1992

Προσωπικά αστεράκια 5 στα 5

Εξαιρετικό βιβλίο! Ανταποκρίνεται πλήρως στον χαρακτηρισμό "πολιτικό θρίλερ". Δομεί την πλοκή του βήμα βήμα εισάγοντας τον αναγνώστη στον εφιάλτη του φασιστικού καθεστώτος το οποίο δεν τελειώνει τη δεκαετία του '40 αλλά φτάνει μέχρι το 1964.
Σαν μην υπήρξε λοιπόν ποτέ η κατάρρευση του κράτους του Χίτλερ, η ιστορία διαδραματίζεται την άνοιξη του 1964 στο Βερολίνο με ήρωα τον Ξαβιέ Μαρτς, ανακριτή του τμήματος ανθρωποκτονιών της αστυνομίας της πόλης.
Μέσα από το βιβλίο ξυπνάει ο χειρότερος εφιάλτης της ανθρωπότητας με λεπτομέρειες μιας κοινωνίας που θα υπήρχε αν... ο Χίτλερ ζούσε, είχε κερδίσει τον πόλεμο και κυβερνούσε το μισό κόσμο...
Με αφορμή την ανάθεση της διαλεύκανσης μιας δολοφονίας στον Μαρτς, σχεδόν κατά τύχη, παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα, τον αγώνα ενός έξυπνου ανθρώπου, μη διαβρωμένου από το καθεστώς και την πορεία του μέχρι την τελική "απελευθέρωση".
Προς το τέλος του βιβλίου αναγνώρισα τη φρίκη έτσι όπως την έζησα ως επισκέπτης στο Άουσβιτς και ξαναθυμήθηκα εκείνη τη σιωπή όλων όσων πήγαιναν στο στρατόπεδο για να γνωρίσουν αυτό το κομμάτι της ιστορίας. Χάρηκα ειλικρινά που "χρησιμοποίησα" την εμπειρία του panost από το boookcrossing και ζήτησα να διαβάσω το βιβλίο.

Παραθέτω την κριτική του ίδιου.
"Από τα πιο πρωτότυπα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει. Θα μπορούσε η ιδέα, να γραφεί ένα μυθιστόρημα στο πλαίσιο του χιτλερικού καθεστώτος που σχεδόν νίκησε την ανθρωπότητα, να βγει πρόχειρη και κακογραμμένη. Αντιθέτως, εδώ έχουμε ένα σωστό και σοβαρό πολιτικό θρίλερ. Πώς θα σας φαινόταν αν η Πολωνία και η Τσεχοσλοβακία δεν υπήρχαν πια στον χάρτη, αν η Γερμανία είχε εθνική επέτειο όποτε γιόρταζαν τα γενέθλια του Φύρερ, αν ο Τσώρτσιλ είχε καταφύγει νικημένος στον Καναδά, αν το Βερολίνο όντως το έχτιζε ο Άλμπερτ Σπέερ;

Χωρίς να καταντά με τίποτα κουραστικό, χωρίς να υπάρχει ίχνος διδακτισμού (κοιτάξτε πώς έκανε τον κόσμο ο Χίτλερ, όχι προσέξτε τις αλλαγές που θα υπήρχαν αν νικούσε ο Χίτλερ κλπ.) ξεδιπλώνεται ένα πλέγμα δολοφονιών και ξεκινά ένας αγώνας για την αποκάλυψη της αλήθειας γύρω από τις εξοντώσεις των Εβραίων (ήταν αλήθεια τελικά; και πώς τους εξόντωναν; και γιατί; γιατί ο Χίτλερ δεν είχε δεσμευτεί ποτέ γραπτώς για κάτι τέτοιο; κλπ.).
Ο μελετηρός αναγνώστης μπορεί να βρει διάσπαρτες στο κείμενο ψηφίδες για τη μετατροπή του κόσμου σε υποχείριο του μεγαλύτερου τύραννου της σύγχρονης Ιστορίας (είμαστε στο 1964 και ναι υπάρχει Ψυχρός πόλεμος, ναι ακόμη πολεμούν οι Γερμανοί στις εσχατιές της γερμανικής αυτοκρατορίας για την οριστική εδραίωσή της, μετά και την κατάληψη του ρωσικού έθνους).
Μακάρι να είχα χρόνο να διασταύρωνα τα υποθετικά γεγονότα με τις πραγματικές τους διαστάσεις (ακόμη αναρωτιέμαι ποιος είναι αυτός ο Τζο Κένεντι που θα γινόταν Πρόεδρος των ΗΠΑ αν κυριαρχούσε ο Χίτλερ*). Έχουμε λοιπόν τον Μαρτς, που δεν έχει διαβρωθεί από το καθεστώς, δεν έχει υποκύψει στα "θέλγητρα" του ναζισμού αλλά δεν μπορεί να κάνει και τίποτα για να αντισταθεί, αυτό θα ισοδυναμούσε με αυτοκτονία. Και τα πτώματα που αρχίζουν να μπαίνουν στο δρόμο του, κρύβουν την αγωνία και το αίμα χιλιάδων Εβραίων που κατέληξαν στα κρεματόρια και εξαφανίστηκαν από το χάρτη άδικα των αδίκων (τα έγγραφα που τελικά αποκαλύπτουν τη συνωμοσία για το ολοκαύτωμα είναι αληθινά, όπως ισχυρίζεται ο συγγραφέας). Ο Μαρτς θα βρει στο δρόμο του μια Αμερικανίδα δημοσιογράφο, θα καταφύγει με ημερήσια βίζα παρακαλώ και μόνο με μέσον στην Ελβετία, για να γυρίσει στην πατρίδα του με τα πολύτιμα έγγραφα. Προδοσίες, προπαγάνδα, τυφλή υπακοή, λες "δόξα τω Θεώ" ξανά που ο Χίτλερ δεν νίκησε στον πόλεμο. Και πάνω από όλα ένα καλό πολιτικό θρίλερ, σκάλες ανώτερο από ένα βιβλίο Bell.

* Ο Τζο Κέννεντι είναι ο μπαμπάς των Κέννεντι, επιχειρηματίας, πολιτικός, γυναικάς και μεγάλο λαμόγιο, απ' ότι έχω καταλάβει."

ΕΝΑ ΒΑΛΣ ... ΑΣΤΑ ΝΑ ΠΑΝΕ...

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ

ΒΑΛΣ ΜΕ ΔΩΔΕΚΑ ΘΕΟΥΣ

Εκδ. Ψυχογιός
Προσωπικά Αστεράκια 1 στα 5 

Πήρα το βιβλίο μαζί μου στις διακοπές στη Νότια Ισπανία. Αφόρητη πλήξη! Δε νομίζω ότι θα ξαναχαραμίσω πολύτιμο χρόνο από τη ζωή μου για τέτοια βιβλία και ειδικά όταν βρίσκομαι σε ανάπαυλα. Πολύ απλά δε διαβαζόταν. Προβλέψιμο, γλυκερό, γεμάτο φιλοσοφίες της συμφοράς, χειρότερο και από τα Άρλεκιν που διάβαζα για να ξεσκάσω όταν έδινα πανελλήνιες για το πανεπιστήμιο.

Τι μου έκανε εντύπωση : 1. Προτάσεις του τύπου "Κάτω από τα πόδια του απλωνόταν η θάλασσα. Είχε κατακερματίσει (!) τη στεριά που βρέθηκε αλαζονικά στο δρόμο της (!), αφήνοντας πίσω απότομα βράχια, βράχια κοφτερά, επικίνδυνα... Και σα να μην ήθελε ούτε η ίδια τέτοια καταστροφή, κάθε που έδυε ο ήλιος, κάθε που βουτούσε στον υγρό του τάφο (!) για να βγει από κει πάλι νικητής το ξημέρωμα, η θάλασσα για λίγο (!), για πολύτιμες στιγμές ομορφιάς, κοκκίνιζε ματωμένη (!)". Γεμάτο τέτοιες ωραιολογίες το βιβλίο.

2. Η ιστορία περιγράφει τη γνωριμία και τη φιλία ενός άνδρα και 3 γυναικών με αφορμή ένα τρακάρισμα. Το εύρημα δεν είναι κακό αλλά στο τέλος γίνονται όλα τόσο αναληθοφανή που το εύρημα αυτοαναιρείται και χάνει όλη την (πιθανή) γλύκα του. Ο εργασιομανής αποτυχημένος σύζυγος και πατέρας ξυπνάει εν μία νυκτί και διορθώνει τη ζωή του, αναγνωρίζει τα λάθη του, συγχωρεί τη γυναίκα του που τον κεράτωσε και επανορθώνει ταχύτατα τη σχέση με την κόρη του η οποία δεν ήθελε ούτε να τον δει. Παράλληλα είναι ευτυχής διότι ο γκόμενος της μάνας αποδεικνύεται εξαιρετικός πατριός, καλός άνθρωπος και προτίθεται να αποκαταστήσει τη φουλ ερωτευμένη πρώην σύζυγο! Μιλάμε για τελειότητα! Σχέσεων, αισθημάτων, καταστάσεων... Σε όλο αυτό το σοκ καμία αναφορά στους φουκαράδες τους γονείς του. Σα να ήταν ορφανός! Ευτυχώς που υπήρχαν οι 3 φίλες και του συμπαραστάθηκαν! Καμία νύξη για την ενημέρωση ή τη συναισθηματική εμπλοκή των γονιών!
Η κυρία του καλού κόσμου, η πάμπλουτη, με τα κομμωτήρια και τα ινστιτούτα έχει παντρευτεί έναν προικοθήρα αλλά δεν το έχει καταλάβει. Έχει βέβαια πανεπιστημιακή μόρφωση, είναι πανέξυπνη, πανέμορφη αλλά... δεν έχει ιδέα για τον άντρα της! Ας είναι καλά αυτή η φιλία που την ξυπνάει,  τον απαρνιέται (!) (τον καλό κόσμο ντε) και μετακομίζει από την Πολιτεία και τα τέννις κλαμπ στην Πανόρμου, όπου μαθαίνει να μαγειρεύει, να δουλεύει και φαντάζομαι να βάφει μόνη της πλέον τα νύχια της! Ξαναβρίσκει τον μοναδικό, απίθανο, υπέροχο πρώτο έρωτά της (ο σύζυγος ήταν το νούμερο 2 διότι ήτο και ηθικοτάτη) ο οποίος σημειωτέον δεν την είχε ξεχάσει ποτέ όλα αυτά τα χρόνια και τη σκέπτεται συνεχώς. Και όχι μόνο συναντιούνται τυχαία στη μικρή πόλη του Ναυπλίου 3-4 φορές πριν πέσει ο ένας στην αγκαλιά του άλλου και ξαναχωρίσουν αλλά ξαναβρίσκονται εντελώς, μα εντελώς τυχαία και στην Αθήνα! Πόση τύχη! Και τι καλός άνθρωπος που ήταν αυτός! Έγινε στο μεταξύ και οικονομικά ανεξάρτητος και απαίτησε να την παντρευτεί και να υιοθετήσει κιόλας το παιδί του πρώτου που αγνοούσε την εγκυμοσύνη γιατί ήταν ένα κάθαρμα και καλά του έκανε που του απέκρυψε το ότι ήτο ο πατήρ!

Η προϊσταμένη - αδελφή - απότομος - μονόχνωτος κέρβερος, αντίθετα με ό,τι επικρατεί παγκοσμίως, κάνει νυχτερινές βάρδιες στο τμήμα της (!). Είναι αγέλαστη, απρόσιτη, με μια αποτυχημένη ζωή αλλά βρίσκει το νόημα της ύπαρξης της σε αυτή τη φιλία πολύ εύκολα, αμέσως θα έλεγα, μέσα σε ώρες! Και ω του θαύματος γίνεται κ#λος και βρακί με τους άλλους 3!
Τέλος υπάρχει και το πλάσμα που περνάει απαρατήρητο σε όλη του τη ζωή! Έχει οικογένεια, αδέλφια αλλά κανένας δεν τη "βλέπει". Για φαντάσου πράγματα! Νέα οντότητα αυτή! Όσο ζω μαθαίνω! Και στην περίπτωση αυτή "οι άλλοι" έφταιγαν! Γίνεται όμως πρώτη φίλη με μια δύστροπη και αποτραβηγμένη συγγραφέα που δε θέλει να αντικρύσει ούτε τα άντερα της κοιλιάς της! Της λέει δε της συγγραφέως όλα της τα μυστικά και δέχεται συμβουλές συμπυκνωμένης πείρας. Στο φινάλε με τη βοήθεια ενός χριστουγεννιάτικου δέντρου μετατρέπεται σε αισθησιακή γυναίκα και τα φτιάχνει με τον φίλο..., το παιδί του τη λατρεύει βέβαια και την εγκρίνει και όλοι ευτυχούν. 

3. Η προϊσταμένη πεθαίνει αλλά μέχρι τέλους δεν φιλοτιμιέται να αναθεωρήσει και να επανορθώσει, έστω και μερικά, τη σχέση της με τους γονείς της. Περιττά πράγματα... Ενώ φαίνεται τόσο συνειδητοποιημένη με το θάνατο και φροντίζει να κλείσει τις εκκρεμότητες των άλλων και της ζωής της, δηλαδή τους τακτοποιεί όλους και μετά κλείνει τα μάτια της, δεν κάνει τον κόπο να ασχοληθεί με τους γονείς της. Αντίφαση για ένα άτομο που οδεύει εις γνώσιν του και με παρρησία στο θάνατο.

4. Όλα είχαν ένα προβλέψιμο happy end. Όλα διορθώθηκαν, όλοι ευτύχησαν, όλα ήρθαν δεξιά που θα΄λεγε και η γιαγιά μου. Μπήκε και ο θάνατος για να δώσει μια νότα συγκίνησης. Ούτως ή άλλως αυτή η ηρωίδα περίσσευε...

Τι να πω? Κρίμα που τόσα αξιόλογα βιβλία κάθονται στα ράφια και περιμένουν να τα ανακαλύψει κάποιος και γίνονται γνωστά ένα μάτσο ... ας μην το συμπληρώσω. 

GRAN TORINO - ΚΑΤΩΤΕΡΗ ΤΩΝ ΥΠΟΣΧΕΣΕΩΝ

GRAN TORINO Ταινία του 2009 με τον Clind Eastwood σε ρόλο σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή, στην τελευταία όπως δήλωσε εμφάνιση του ως ηθοποιού. Στην ταινία ο μικρότερος γιος του κρατάει ένα δεύτερο ρόλο. Η ταινία γυρίστηκε στο Michigan για φορολογικούς λόγους, με κυριότερη τοποθεσία το Highland Park. Το σενάριο είχε σταλεί και απορριφθεί από διάφορες εταιρίες παραγωγής οι οποίες θεώρησαν ότι το θέμα και η μεγάλη ηλικία του ήρωα δεν θα τραβούσαν το κοινό. Τελικά επιστρατεύτηκε ο ογκόλιθος Eastwood ο οποίος από μόνος του αλέθει τις όποιες ανασφάλειες. Ήταν τυχεροί γιατί τον βρήκαν εύκαιρο στο μεσοδιάστημα που γύριζε ένα άλλο έργο, το οποίο καθυστέρησε για κάποιους λόγους και του άφησε ένα περιθώριο να ασχοληθεί με αυτό. 

Ο Eastwood ενσαρκώνει έναν πολωνό - αμερικανό μονόχνωτο βετεράνο του πολέμου της Κορέας ο οποίος χήρεψε πρόσφατα. Ζει αποξενωμένος από τα παιδιά του και τα εγγόνια του περιβαλλόμενος από μετρημένους φίλους και το σκύλο του, σε μια περιοχή η οποία πλέον κατοικείται από μετανάστες Χμογκ. Στην ταινία μαθαίνουμε για την ιστορική εμπλοκή των Χμογκ στον πόλεμο του Βιετνάμ στο πλευρό των Αμερικανών.  

Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στο αγαπημένο του αυτοκίνητο ένα Ford Gran Torino του 1972 το οποίο προσέχει και διατηρεί σε άριστη κατάσταση στο γκαράζ του. Με αφορμή την καθημερινότητα των διπλανών Χμογκ γειτόνων αλλά και την απόπειρα του γιού τους να του κλέψει το αμάξι πιεζόμενος από μια συμμορία νεαρών Χμογκ της γειτονιάς, παρακολουθούμε τη σταδιακή αλλαγή του πρωταγωνιστή και την ενσωμάτωση του στην μικρή τοπική κοινωνία. Γίνεται ο φύλακας - άγγελος των δύο γειτονόπουλων και αποκτά ένα ρόλο δίκαιου και τίμιου στη γειτονιά των μεταναστών. Όταν μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο πνεύμονα οργανώνει την "τελική του έξοδο" έτσι ώστε να απαλλάξει τα δύο παιδιά από την πίεση και την παρενόχληση της συμμορίας. Μέσα στην ιστορία εμπλέκεται και ο παπάς της ενορίας, ένας επίμονος γεμάτος φλόγα νεαρός ο οποίος υφίσταται επιτυχώς τον αρνητισμό και τον κυνισμό του ήρωα. Στο τέλος ακόμα και αυτός τον πλησιάζει.

Η ταινία με απογοήτευσε. Καλά που την είδα σε DVD τουλάχιστον. Δεν ξέρω τι περίμενα ωστόσο. Ίσως είχα στο μυαλό μου την παλαιότερη ταινία του Eastwood Million Dollar Baby η οποία μου είχε αρέσει πολύ θυμάμαι. Τούτη εδώ τη βρήκα λίγη και γεμάτη ευκολίες. Κατά την εξέλιξη της ιστορίας έχοντας ήδη στο μυαλό σου και στα μάτια σου ότι πρωταγωνιστεί ο Eastwood παλινδρομείς κατά μία έννοια σε έργα του ίδιου πολλά πολλά χρόνια πριν. Παρότι είναι γέρος τώρα, αυτόματα ως θεατής δεν μπόρεσα να μη γυρίσω και να μη θυμηθώ τον Dirty Harry. Οι έννοιες αυτοδικίας και αυτοθυσίας είναι διάχυτες στην ταινία. Ο πρωταγωνιστής είναι πλέον ανήμπορος για θεαματικές σκηνές αλλά βασίζεται στην κοφτερή του γλώσσα και στο εύγλωττα απόμακρο στυλ του. Πάντως πολύ εύκολα ο μονόχνωτος ήρωας παρασύρεται από τους γείτονες, πολύ εύκολα αφήνεται στα προβλήματα των παιδιών και παίρνει θέση, πολύ εύκολα απορρίπτει την οικογένεια του, πολύ εύκολα, σωστά και γρήγορα γίνονται όλα. Τυπικά διδακτικά αμερικάνικα.

Rotten tomatoes 80 αλλά διαφωνώ. Θα έδινα με το ζόρι 50.